Referentiecomponenten

Titel

Referentiecomponenten

Status

In ontwikkeling ROSA-Architectuurscan BEsluitvorming in beheer

Versie

0.0.11

Datum

24 Mei 2024

Auteur

Architectenraad Edu-V

Acties

Architectenraad Edu-V:

  • Op basis van input werkgroepen de Referentiecomponenten verifiëren en aanvullen

  • Zorgdragen voor afstemming over de Referentiecomponenten met de Adviesgroep Samenhang Onderwijsarchitecturen opdat de benamingen van Referentiecomponenten via de ROSA aligned zijn met de sectorarchitecturen.

Werkgroepen:

  • Verifiëren en aanvullen van de Referentiecomponenten vanuit de context van de praktijksituaties. Indien nodig doet de werkgroep een wijzigingsvoorstel aan de Architectenraad Edu-V.

In het Ecosysteem zijn Leveranciers actief met een variëteit aan producten, diensten en applicaties. Deze leveranciers wisselen gegevens uit ten behoeve van Onderwijsorganisaties. Zoals beschreven in de architectuurprincipes heeft het Edu-V afsprakenstelsel als doel om een gelijk speelveld te bieden voor alle betrokken Leveranciers. Hiertoe is expliciet het architectuurprincipe A1: 'Het Ecosysteem bevat gedefinieerde referentiecomponenten en is interoperabel'.

Een referentiecomponent is gedefineerd als een (onderdeel van) een applicatie. Een referentiecomponent is een positie die een Leverancier met een applicatie kan innemen in het Ecosysteem. Bij een referentiecomponent horen verantwoordelijkheden, keuzemogelijkheden, rechten en plichten. Vanuit een referentiecomponent kunnen gegevens uitgewisseld gaan worden met andere referentiecomponenten. Op deze manier zorgen we ervoor dat het Ecosysteem open, laagdrempelig en interoperabel is.

 

referentiecomponenten-iteratie_3.png
Figuur 1. Edu-V referentiecomponenten voor leveranciers en onderwijsorganisaties

Bij het definiëren van de referentiecomponenten is aansluiting gezocht bij de domeinen. De benamingen zijn afgestemd met de referentiecomponenten zoals deze ook zijn opgenomen in het ROSA begrippenkader. Hierbij dient opgemerkt te worden dat het Edu-V afsprakenstelsel een aantal referentiecomponenten kent uit de enterprise architectuur van leveranciers. Deze referentiecomponenten zijn geen onderdeel van de referentiearchitecturen voor een onderwijsorganisatie. Figuur 1 illustreert dit en laat zien dat alle referentiecomponenten uit het Edu-V afsprakenstelsel betrekking hebben op leveranciers en een subset voor onderwijsorganisaties.

Benamingen referentiecomponenten afgestemd op het ROSA begrippenkader

Binnen de ROSA zijn referentiecomponenten uitgewerkt. Deze referentiecomponenten vormen de basis voor de sectorarchitecturen (zowel de referentiearchitecturen (FORA en MORA) als de streefarchitecturen (FOSA en MOSA). Door binnen Edu-V de koppeling te maken met de ROSA referentiecomponenten wordt de samenhang met alle architecturen geborgd.

De Architectenraad Edu-V stemt hiervoor op periodieke basis wijzigingen in de benamingen of structuur van de referentiecomponenten af met de Adviesgroep Samenhang Onderwijsarchitecturen van Edustandaard.

Gedelegeerde referentiecomponenten

Het is mogelijk om als Leverancier (A) één of meerdere referentiecomponenten uit te laten voeren door een andere Leverancier (B). Dit is een implementatiekeuze. Leverancier A delegeert in dat geval de verantwoordelijkheden naar de Leverancier B. Bij deze delegatie conformeert Leverancier B zich aan alle afspraken die ook zouden gelden voor Leverancier A voor de gedelegeerde referentiecomponenten. Aanvullend op deze afspraak blijven de implicaties van architectuurprincipe #B7 'De leverancier van brongegevens is verantwoordelijk voor de integriteit van en mutaties op de gegevens met als doelstelling een enkele bron van waarheid voor gegevens uit de bron.' gelden. In aanvulling hierop is er een eis dat data traceerbaar moet zijn tot de bron van Leverancier A.

Daarnaast is het tevens een implementatiekeuze voor Leverancier C die Ontvanger is van de gegevens of deze direct aansluit bij Leverancier A (de initiële referentiecomponent) of Leverancier B (de gedelegeerde referentiecomponent). Beide varianten zijn mogelijk in het Ecosysteem.

De referentiecomponenten zijn weergegeven in onderstaand overzicht. Indien de referentiecomponent ook opgenomen is in de ROSA dan is de naam van de referentiecomponent een link naar de beschrijving in de ROSA. Tevens is aangegeven in welk functioneel of ondersteunend domein de referentiecomponent acteert.

Referentiecomponent

Omschrijving

Domein

Referentiecomponent

Omschrijving

Domein

Leverancierspecifieke leermiddelencatalogus

Een leermiddelencatalogus waarin de leermiddelen en/of sets van leermiddelen zijn beschreven die als producten door de leverancier worden aangeboden.

Aanbod leermiddelen

Gebruiksomgeving digitaal leermateriaal

 

Een applicatie waarin een onderwijsdeelnemer of -medewerker digitale leermodules en leermaterialen kan gebruiken

In de gebruiksomgeving kunnen allerlei gebruiksactiviteiten uitgevoerd worden zoals: oefenen, instructie volgen en voortgang monitoren.

Uitvoering onderwijs

Evaluatie onderwijs

Leermaterialencatalogus

Een catalogus waarin de structuur van leermiddelen en de inhoud en beoogde toepassing van – losse en/of in leermodules gebundelde – leermaterialen is beschreven.

Aanbod leermiddelen

Digitaal toetssysteem

Een applicatie waarin onderwijsmedewerkers digitale toetsen of examens kunnen plannen, afnemen, beoordelen, analyseren en/of publiceren en onderwijsdeelnemers digitale toetsen of examens kunnen maken en inzien.

Uitvoering onderwijs

Evaluatie onderwijs

Licentieregistratie

Een systeem dat aanspraken en licenties op leermiddelen registreert, beheert en controleert.

Verwerving leermiddelen

Ordersysteem leermiddelen

Een systeem waar een leverancier een B2B inkooporder kan plaatsen voor leermiddelen.

Deze leverancier kan vervolgens de ingekochte leermiddelen gaan verkopen aan onderwijsorganisaties en/of particulieren.

Inkoop leermiddelen

Overkoepelende leermiddelencatalogus

Een leermiddelencatalogus waarin informatie is samengebracht over leermiddelen van meerdere leveranciers.

Verwerving leermiddelen

Selectieomgeving leermiddelen

Een applicatie waarin een onderwijsorganisatie leermiddelen kan selecteren.

Verwerving leermiddelen

Bestelomgeving leermiddelen

Een applicatie waarin een onderwijsorganisatie of particulier leermiddelen kan bestellen, eventueel betalen en de voortgang van een bestelling kan volgen.

Verwerving leermiddelen

Aanspraakmanager

Een module die zorgdraagt voor 1) het verwerken van bestelde digitale leermiddelen naar aanspraken, 2) het correct delen van de aanspraken met de licentieregistratie en 3) het plaatsen van de toegangslinks in het leermiddelenportaal.

Verwerving leermiddelen

Distributiefaciliteit

Een organisatie die zorgt voor de correcte levering van bestelde fysieke leermiddelen op het door de onderwijsorganisatie of de particulier gespecificeerde afleveradres.

Verwerving leermiddelen

Leermiddelenportaal

Een applicatie die onderwijsdeelnemers of -medewerkers een toegangsportaal biedt van de digitale leermiddelen waarop ze een aanspraak of licentie hebben en kunnen (gaan) gebruiken.

Uitvoering onderwijs

Onderwijsleeromgeving

Een applicatie ten behoeve van het plannen, combineren en arrangeren van leermaterialen uit de leermiddelen die de onderwijsorganisatie tot haar beschikking heeft.

Uitvoering onderwijs

Leermiddelendashboard

Een dashboard waarin activiteitsgegevens (leermiddelactivatie, leermiddelgebruik, leermateriaalgebruik en/of leerresultaten) uit meerdere leermiddelen over onderwijsdeelnemers en/of -medewerkers worden verzameld, geaggregeerd en gerapporteerd.

Verwerving leermiddelen

Evaluatie onderwijs

Administratiesysteem onderwijsdeelnemer

Een systeem dat de registratie en het beheer van onderwijsdeelnemers, schoolperiodes, schoolvakken, stamgroepen en lesgroepen faciliteert.

Administratie school

Administratiesysteem onderwijsmedewerker

Een systeem dat de registratie en het beheer van onderwijsmedewerkers die (tijdelijk) in dienst zijn van de onderwijsorganisatie faciliteert.

Administratie school

Administratiesysteem leerresultaten

Een systeem dat de registratie en het beheer van dossiers met leerresultaten van onderwijsdeelnemers faciliteert.

Administratie school

Register leveranciers

Een register van leveranciers die deelnemen aan het Edu-V afsprakenstelsel.

Identiteiten

Register onderwijsorganisaties

Een register van onderwijsbesturen, onderwijsaanbieders en onderwijslocaties

Identiteiten

Authenticerende Identity Provider

Een Identity Provider die de identificatie en authenticatie van eindgebruikers uitvoert. De Authenticerende Identity Provider beschikt hierover over authenticatiemiddelenvoorziening.

De Authenticerende Identity Provider geeft een identiteitsverklaring af aan een Delegerende Identity Provider, Federatieve Hub of een Dienst met SSO waarmee deze een vertrouwensrelatie heeft.

Voor meer informatie zie Referentiecomponenten toegangsketen.

Identiteiten

Delegerende Identity Provider

Een Identity Provider die de identificatie en authenticatie van eindgebruikers delegeert aan een Authenticerende Identity Provider.

De Delegerende Identity Provider fungeert als authenticatieproxy, past identity mapping toe en geeft een identiteitsverklaring af aan een Federatieve Hub of een Dienst met SSO waarmee deze een vertrouwensrelatie heeft.

Voor meer informatie zie Referentiecomponenten toegangsketen.

Identiteiten

Federatieve hub

De Federatieve hub vervult een hubfunctie tussen functie tussen (Authenticerende of Delegerende) Identity Providers en Diensten met SSO.

Van een Identity Provider ontvangt de Federatieve hub een Identiteitsverklaring. Deze kan worden doorgestuurd naar een Diensten met SSO.

Deze uitwisselingen vinden alleen plaats met Identity Providers en Diensten met SSO waarmee de Federatieve hub een vertrouwensrelatie heeft.

Voor meer informatie zie Referentiecomponenten toegangsketen.

Identiteiten

Dienst met SSO

De Dienst met SSO is een Dienst die bij de authenticatie van eindgebruikers gebruikt maakt van een Identiteitsverklaring afgegeven door een (Authenticerende of Delegerende) Identity Provider of een Federatieve Hub.

De Dienst met SSO verzorgt daarnaast de autorisatie van eindgebruikers en beschikt hiervoor over een eigen register van identiteiten en een autorisatievoorziening.

Voor meer informatie zie Referentiecomponenten toegangsketen.

Identiteiten

Authenticerende Dienst

De Authenticerende Dienst verzorgt zelfstandig de authenticatie en autorisatie van eindgebruikers en beschikt hiervoor over een eigen register van identiteiten, authenticatiemiddelenvoorziening en een autorisatievoorziening.

Voor meer informatie zie Referentiecomponenten toegangsketen.

Identiteiten

Consentmanagement

Een applicatie waarin een applicatiebeheerder van een onderwijsorganisatie een gegevensuitwisseling van een gegevensdienst en een onderwijsaanbieder met een referentiecomponent van een andere leverancier kan (de)activeren.

Regie op gegevens

Consentdashboard

Een dashboard met informatie over alle geactiveerde gegevensuitwisselingen tussen referentiecomponenten uit het ecosysteem van een onderwijsorganisatie.

Regie op gegevens

Verwerkersregister

Een register waarin een onderwijsbestuur de gecontracteerde leveranciers heeft opgenomen die verwerker zijn namens het onderwijsbestuur.

Regie op gegevens

 


Release notes

Deze uitwerking is gebaseerd op basis van de volgende stappen:

  • 0.0.1: Ter voorbereiding op de bijeenkomst van de Architectenraad Edu-V op 19 januari 2023 zijn de rollen op hoofdlijnen uitgewerkt.

  • 0.0.2: In de bijeenkomst van 24 januari 2023 is de uitwerking nader vastgelegd.

  • 0.0.3: Op de werkconferentie van 2 februari zijn vragen gesteld over de rollen. Deze vragen zijn beantwoord tijdens de bijeenkomst van de Architectenraad van 21 februari 2023.

  • 0.0.4: Ter voorbereiding op de werkconferentie van 18 april van de Architectenraad Edu-V is de referentiecomponent Consentmanagement toegevoegd aan de Ondersteunende rol Registerhouder. Tevens is er een Overkoepelend dashboard Instemming toegevoegd aan de Business Rol Dashboardaanbieder. De terminologie is aangepast op basis van de gegevensdefinities.

  • 0.0.5: Tijdens de werkconferentie op 18 april van de Architectenraad Edu-V is de uitwerking besproken. De feedback is verwerkt in deze iteratie.

  • 0.0.6: Op basis van inzichten uit de werkgroep Uitwisselen summatieve toetsresultaten is er voor de business rol Administratiesysteemaanbieder de referentiecomponent Cijferadministratie toegevoegd.

  • 0.0.7: Component Mandatenregister binnen de rol Registerhouder hernoemd naar Verwerkersregister.

  • 0.0.8: Business en Ondersteunende rollen zijn geschrapt. De benamingen van de referentiecomponenten zijn herzien. De nieuwe benamingen worden ingebracht in het de Adviesgroep Samenhang Onderwijsarchitecturen.

  • 0.0.9: De referentiecomponent Identity provider is toegevoegd op basis van het vernieuwde toegangspatroon Federatieve toegang van Edustandaard.

  • 0.0.10: De pagina is besproken tijdens de bijeenkomst van de Architectenraad Edu-V en is gereed voor de ROSA-architectuurscan.

  • 0.0.11: Referentiecomponenten voor domein Identiteiten zijn bijgewerkt.