Gegevensmodel en –definities

Gegevensmodel en –definities

Titel

Gegevensmodel en –definities

Status

In ontwikkeling ROSA-Architectuurscan BEsluitvorming in beheer

Versie

1.0.0

Datum

27 Mei 2024

Auteur

Architectenraad Edu-V

Acties

Werkgroepen:

  • Indien er in een berichtdefinitie van een gegevensuitwisseling een bestaande standaard wordt geadopteerd dan wordt er door de werkgroep een crosswalk gedaan naar de technische termen in deze gegevensdefinities.

  • Verifiëren en aanvullen van de gegevensdefinities vanuit de context van de use cases. Indien nodig doet de werkgroep een wijzigingsvoorstel aan de Architectenraad Edu-V.

Wijzigingsverzoeken vanuit de werkgroepen

De gehanteerde definities zijn tot stand gekomen in afstemming met de Adviesgroep Samenhang Onderwijsarchitecturen van Edustandaard. Hiermee is er een basis gelegd voor de werkgroepen om hen een gemeenschappelijk vocabulaire te geven voor het uitwerken van de praktijksituaties.

Indien in de werkgroepen blijkt dat een benaming niet aansluit bij de praktijk dan is het mogelijk om een wijzigingsverzoek te doen. Dit wijzigingsverzoek wordt besproken in de Architectenraad Edu-V en kan eventueel ook leiden tot afstemming met de Adviesgroep Samenhang Onderwijsarchitecturen.

Op deze pagina’s zijn de definities van gegevens gedefinieerd die uitgewisseld worden binnen het Ecosysteem. We starten met een conceptueel model voor leer- en onderwijsmiddelen en activiteitsgegevens. Op basis van dit conceptueel model is het gegevensmodel in detail uitgewerkt. Tot slot zijn per domein de definities uitgewerkt.

Conceptueel model: Leer- en onderwijsmiddelen

In het Edu-V Afsprakenstelsel maken we afspraken over het uitwisselen van gegevens over leer- en onderwijsmiddelen. Hierbij zien we Digitale onderwijsmiddelen als alle digitale applicaties die door een onderwijsorganisatie of leverancier gebruikt worden voor de domeinen van het Edu-V afsprakenstelsel. Deze onderwijsmiddelen zijn binnen de architectuur nader uitgewerkt als referentiecomponenten.

Een leermiddel is conform de definitie van de ROSA een product dat is samengesteld uit leermateriaal en dat onder bepaalde condities verkregen en gebruikt kan worden. Onderstaande figuur geeft in een conceptueel model de definities weer die gerelateerd zijn aan een Leermiddel.

Conceptueel model Leermiddelen

We maken onderscheid tussen leermiddelen, leermodules en leermaterialen. Leermiddelen zijn producten die je (al dan niet tegen betaling) kunt verwerven als onderwijsorganisatie of particulier. Een product kan een enkel leermiddel zijn, maar kan ook een set van leermiddelen betreffen. Denk bijvoorbeeld aan een bundel van digitale leermiddelen of een combiproduct bestaande uit een fysiek en een digitaal leermiddel.

Leermaterialen zijn onder meer de opdrachten, instructies, toetsen, werkstukken, praktijkopdrachten, lesbrieven, digibordlessen die toegepast worden in de uitvoering van het onderwijs. Deze leermaterialen kunnen klassikaal, begeleid of zelfstandig voor een individu of voor een groep, met als doel leren, toetsen of examineren benut worden in het onderwijs. Leermaterialen kunnen allerlei verschillende vormen hebben zoals tekst, video, audio of beeld. Het leermateriaal is daarmee de daadwerkelijke content uit het leermiddel. Leermaterialen kunnen gecombineerd worden in een leermodule. De opsommingen uit deze paragraaf zijn ter verduidelijking en hebben niet als doel om volledig te zijn.

Een Leermiddel is een samenstelling van één of meerdere leermodules en/of leermaterialen. De leermiddelstructuur beschrijft deze samenstelling. Zo is het altijd mogelijk om te herleiden uit welke leermodules en/of leermaterialen een leermiddel bestaat.

Conceptueel model: Activiteitsgegevens

In de vorige paragraaf is het conceptueel model van leermiddelen toegelicht. Onderwijsdeelnemers en Onderwijsmedewerkers passen leermiddelen toe in de uitvoering van het onderwijs. Dit resulteert in activiteitsgegevens over leermiddelen. We onderscheiden in het Edu-V Afsprakenstelsel drie varianten van activiteitsgegevens: leermiddelgebruik, leermateriaalgebruik en leerresultaat.

 

Leermiddelgebruik

Leermateriaalgebruik

Leerresultaat

 

Leermiddelgebruik

Leermateriaalgebruik

Leerresultaat

Context

Geld-goederenstroom

Leren

Leren, Toetsen, Examineren, Verantwoorden

Proces

Inkoop

Onderwijs

Onderwijs en examinering

Grootheid

Leermiddel uit Leermiddelencatalogus

Leermodule of Leermateriaal uit Leermaterialencatalogus

Leermodule of Leermateriaal uit leermaterialencatalogus

Eenheid

Frequentie

Voltooiing
Signalering (optioneel)

Uitkomst

Voorbeeld

Onderwijsdeelnemer heeft Leermiddel A voor het eerst gebruikt op 27-1 en voor het laatst op 31-3

Onderwijsdeelnemer heeft Leermateriaal A gestart of afgerond met optioneel een signalering en een deeplink naar feedback

Onderwijsdeelnemer heeft een 7,4 voor Leermateriaal A dat ingezet is als proefwerk

De activiteitsgegevens zijn te relateren aan het conceptueel model van een leermiddel. Dit is visueel weergegeven in onderstaande figuur.

Conceptueel model Activiteitsgegevens leermiddelen

Leermiddelgebruik beschrijft de frequentie van gebruik van leermiddelen. Een specifieke variant van een gebruiksgegeven is de leermiddelactivatie. De leermiddelactivatie betreft de eerste keer dat een leermiddel gebruikt wordt door een onderwijsdeelnemer of onderwijsmedewerker. Na de in gebruik name heeft de onderwijsdeelnemer of onderwijsmedewerker een licentie op het product.

Leermateriaalgebruik worden gerapporteerd over leermaterialen. Leermateriaalgebruik ontstaat zodra een onderwijsdeelnemer leermaterialen gebruikt. Via leermateriaalgebruik kunnen onderwijsmedewerkers procesinformatie verkrijgen over de leervoortgang van onderwijsdeelnemers. Leermateriaalgebruik geeft inzicht of een leermateriaal gestart, gestaakt of afgerond is. Tegelijkertijd kan leermateriaalgebruik ook een notificatie bevatten voor de onderwijsmedewerker. Deze notificatie kan bijvoorbeeld een aanbeveling zijn om meer informatie te gaan bekijken binnen de uitgebreide rapportageomgeving van de gebruiksomgeving digitaal leermateriaal.

Leerresultaten bevatten de uitkomst van een afgerond leermateriaal van een Onderwijsdeelnemer. Leerresultaten worden zowel binnen het onderwijs, maar ook binnen de examinering en de verantwoording gebruikt. Daar waar leermateriaalgebruik inzicht geeft in procesinformatie, geven leerresultaten inzicht in de uitkomsten van dit proces. Leerresultaten kunnen worden gebruikt om inzicht te krijgen in de inhoudelijke leervoortgang van een onderwijsdeelnemer. Ook kunnen leerresultaten op bijvoorbeeld toetsen of examens worden geadministreerd in het administratiesysteem leerresultaten.

Gegevensmodel

Edu-V streeft naar een efficiënte, veilige, betrouwbare en toekomstbestendige infrastructuur en ecosysteem van digitale leer– en onderwijsmiddelen. In het architectuurkader is een vertaling gemaakt van deze scope naar de domeinen:

Deze functionele domeinen zijn nader uitgewerkt op de pagina domeinen. Op deze pagina worden de entiteiten uit deze domeinen gedefineerd en de onderlinge relaties en kardinaliteit weergegeven in een gegevensmodel.

 

EDUV_gegevensmodel-iteratie_8.png
Relaties en kardinaliteit tussen gegevensdefinities

Bovenstaande figuur geeft het Entity Relationship Diagram van alle entiteiten en cruciale attributen uit het Edu-V ecosysteem weer. In het restant van deze pagina worden per domein de entiteiten nader toegelicht.

Definities in Architectuur

Het Architectuurkader vertelt ons welke referentiecomponenten verantwoordelijk zijn voor de uitwisseling van gegevens in gegevensdiensten, en aan welke technische en veiligheidseisen iedere uitwisseling moet voldoen.

In het architectuurkader worden onder meer de volgende definities gehanteerd:

Naam

Technical term

Type

Omschrijving

Synoniem of voorbeeld

Naam

Technical term

Type

Omschrijving

Synoniem of voorbeeld

Referentiecomponent

Component

Definitie

Een functionele afbakening van een modulair, zelfstandig inzetbaar en vervangbaar (deel van een) systeem.

 

Gegevensdienst

Application service

Entiteit

Een verzameling van afspraken voor gegevensaanbieders en gegevensafnemer over het gebruik van informatiestandaarden.

Gegevensinteractie

Informatieobject

Entiteit

Een zelfstandige eenheid van informatie die betekenis heeft en daardoor bruikbaar c.q. van belang is binnen een bepaalde context.

Gegevenssoort

Gegevensaanbieder

Data provider

Definitie

Een leverancier die gegevens verwerkt namens een gegevenshouder en deze beschikbaar stelt als bron of verzender aan gegevensafnemers.

Gegevensleverend systeem

Gegevensafnemer

Data consumer

Definitie

Een leverancier die gegevens verwerkt namens een gegevenshouder en deze afneemt of ontvangt van een gegevensaanbieder.

Gegevensafnemend systeem

Gegevenshouder

Definitie

Een onderwijsorganisatie die gegevens laat verwerken door leveranciers en gegevens na autorisatie laat uitwisselen tussen gegevensaanbieders en gegevensafnemers.

 

Transactierol

Definitie

De rol die een gegevensaanbieder of gegevensaanbieder vervult in een gegevensdienst.

 

Bron

Transactierol

De Bron is een transactierol die een gegevensaanbieder kan vervullen in een gegevensdienst.

De gegevensaanbieder biedt een resourceserver aan waar informatieobjecten opgevraagd kunnen worden door gegevensafnemers in de transactierol Afnemer.

 

Afnemer

Transactierol

De Afnemer is een transactierol die de gegevensafnemer kan vervullen in een gegevensdienst.

De gegevensafnemer heeft een Client om een bevraging te doen op de resourceserver van een gegevensaanbieder in de transactierol Bron.

 

Verzender

Transactierol

De Verzender is een transactierol die een gegevensaanbieder kan vervullen in een gegevensdienst.

De gegevensaanbieder heeft een Client om een melding of terugmelding te doen op de resourceserver van een gegevensafnemer in de transactierol Ontvanger.

 

Ontvanger

Transactierol

De Ontvanger is een transactierol die een gegevensafnemer kan vervullen in een gegevensdienst.

De gegevensafnemer biedt een resourceserver aan waar informatieobjecten gemeld of teruggemeld kunnen worden door gegevensaanbieders in de transactierol Verzender.

 

Client

Definitie

Een client is een applicatie of een computersysteem met toegang tot een ander systeem, de server, via een netwerk.

 

Resourceserver

Definitie

Een resourceserver is een applicatie of een computersysteem dat informatieobjecten via een netwerk beschikbaar maakt voor Clients.

API

Koppelvlak

Autorisatieserver

Definitie

Een autorisatieserver is een applicatie of computersysteem die de digitale identiteit van een Client vaststelt middels identificatie en authenticatie.

 

Definities in domein Identiteiten

Het domein Identiteiten bevat alle relevante gegevens over de natuurlijke personen en de organisaties die betrokken zijn in het Edu-V afsprakenstelsel. Ook bevat het domein entiteiten die een rol spelen in de identificatie en authenticatie van natuurlijke personen.

De entiteiten zijn nader uitgewerkt in onderstaand overzicht.

Naam

Technical term

Type

Omschrijving

Synoniem of voorbeeld

Naam

Technical term

Type

Omschrijving

Synoniem of voorbeeld

Onderwijsbestuur

board

Entiteit

De rechtspersoon die formeel verantwoordelijk is voor het onderwijs dat door een onderwijsverzorgende organisatie wordt aangeboden.

 

Onderwijsaanbieder

school

Entiteit

Daar waar een onderwijsdeelnemer is ingeschreven en waar het onderwijs wordt uitgevoerd.

School

Onderwijslocatie

location

Entiteit

Een plek waar onderwijs wordt aangeboden en gevolgd. Dit kan een adres zijn, maar ook een gebouw, sportveld, schip of een andere plaats.

 

Eindgebruiker

user

Entiteit

De verzamelnaam voor gebruikers van leer- en onderwijsmiddelen. Een eindgebruiker kan onderwijsdeelnemer, onderwijsmedewerker of betrokkene zijn.

 

Onderwijsdeelnemer

student

Entiteit

Een natuurlijk persoon die deelneemt aan een onderwijsactiviteit om zich kennis, vaardigheden en attitudes eigen te maken.

Student

Leerling

Onderwijsmedewerker

employee

Entiteit

Een natuurlijk persoon die op grond van een overeenkomst werkzaam is voor een onderwijsorganisatie.

 

Betrokkene

N.t.b.

Entiteit

Een natuurlijk persoon die betrokken is bij een onderwijsorganisatie niet zijnde als onderwijsdeelnemer of onderwijsmedwerker.

Wettelijk vertegenwoordiger zoals ouder of voogd

Identiteitsverklaring

N.t.b.

Entiteit

Uitkomst van een authenticatie die is uitgevoerd door een onafhankelijke partij.

De identiteitsverklaring bevat de attributen waarover de verklaring gaat.

 

Accountgegevens

Definitie

Minimale set aan gegevens waarmee Diensten hun authenticatie- en autorisatiebeslissing en basisfunctionaliteit mee kunnen uitvoeren. Accountgegevens worden meegeleverd in de ID-verklaring.

 

Profielgegevens

Definitie

Uitgebreide set persoonsgegevens, vaak specifiek samengesteld voor Diensten. Profielgegevens worden geprovisioned, in een apart proces dat los staat van authenticatie.

 

Dienst

Entiteit

Een afgebakende prestatie van een dienstverlener, die voorziet in een behoefte van haar omgeving (de afnemers).

In het Edu-V afsprakenstelsel wordt de Dienst ingevuld met de term Referentiecomponent.

Dienstverlener

Entiteit

De persoon of organisatie die voorziet in het leveren van een afgebakende prestatie (dienst) aan haar omgeving (de afnemers).

Dienstaanbieder

Service provider

In het Edu-V afsprakenstelsel spreken we van Leverancier.

Definities in domein Instemming

Het domein Instemming bevat de gegevens die van belang zijn voor Regie op gegevens vanuit een onderwijsorganisatie.

De entiteiten zijn nader uitgewerkt in onderstaand overzicht.

Naam

Technical term

Type

Omschrijving

Synoniem of voorbeeld

Naam

Technical term

Type

Omschrijving

Synoniem of voorbeeld

ConsentVerlening

consent

Entiteit

De consentverlening bevat de registratie van een autorisatie verleend door een gegevenshouder bij de gegevensaanbieder voor uitwisseling van gegevens naar een gegevensafnemer.

Toestemming

Autorisatie

ConsentBevestiging

consent
Confirmation

Entiteit

De consentbevestiging bevat de registratie van verwerking van een consentverlening bij een gegevensafnemer.

 

ConsentVerzoek

consent
Request

Entiteit

Het consentverzoek bevat een verzoek vanuit de gegevensafnemer richting de gegevensaanbieder om een gegevensuitwisseling te laten autoriseren naar de gegevensafnemer.

 

ConsentIntrekking

consent
Revoke

Entiteit

De consentintrekking bevat een melding dat de gegevensuitwisseling tussen gegevensaanbieder en gegevensafnemer ten behoeve van een gegevenshouder niet meer geautoriseerd is.

 

Verwerkers-overeenkomst

agreement

Entiteit

Een verwerkersovereenkomst bevat de afspraken die de verwerkingsverantwoordelijke en de verwerker hebben gemaakt over de verwerkingen die de verwerker mag uitvoeren van en voor de verwerkingsverantwoordelijke.

In het Edu-V afsprakenstelsel is het onderwijsbestuur de verwerkingsverantwoordelijke en is een leverancier een verwerker.

Definities in domein Administratie school

Het domein Administratie school bevat alle relevante gegevens uit de administratiesystemen van de onderwijsorganisatie. Binnen Edu-V worden deze gegevens geleverd door de referentiecomponenten Administratiesysteem onderwijsdeelnemer en Administratiesysteem onderwijsmedewerker. De centrale entiteiten zijn hierbij de Onderwijsdeelnemer en de Onderwijsmedewerker die respectievelijk onderwijs volgen of geven op een Onderwijsaanbieder in een bepaalde SchoolPeriode.

In een specifieke SchoolPeriode is een Onderwijsdeelnemer ingeschreven op een AangebodenOpleiding en volgt diverse AangebodenVakken en is ingeroosterd in één of meerdere Groepen. Een Onderwijsmedewerker is toegewezen aan een Groep of aan een Onderwijsdeelnemer als klassendocent, vakdocent of begeleider.

De entiteiten zijn nader uitgewerkt in onderstaand overzicht. Het gegevensmodel vanuit de administratiesystemen is nader uitgewerkt op de pagina Administratiesystemen onderwijsdeelnemer en -medewerker.

Naam

Technical term

Type

Omschrijving

Synoniem of voorbeeld

Naam

Technical term

Type

Omschrijving

Synoniem of voorbeeld

Onderwijsaanbieder

school

Entiteit

Zie definitie bij identiteiten

 

Onderwijsdeelnemer

student

Entiteit

Zie definitie bij identiteiten

 

Onderwijsmedewerker

employee

Entiteit

Zie definitie bij identiteiten

 

SchoolPeriode

schoolPeriod

Entiteit

Een periode waarin onderwijs wordt gegeven.

Schooljaar, Semester, Trimester, Blok

AangebodenOpleiding

studyOffering

Entiteit

Een opleiding met optioneel het leerjaar dat aangeboden wordt door een onderwijsaanbieder en waarop een onderwijsdeelnemer kan zijn ingeschreven.

Basisschool leerjaar 1

VWO onderbouw atheneum leerjaar 2

 

Onderwijsniveau

studyLevel

Attribuut

Het onderwijsniveau van een AangebodenOpleiding

VO-PRO, VO-VMBO-BB, VO-VMBO-KB, VO-VMBO-GL, VO-VMBO-TL, VO-HAVO, VO-VWO

Leerjaar

studyYear

Attribuut

Het leerjaar van een AangebodenOpleiding

Leerjaar 1

AangebodenVak

subjectOffering

Entiteit

Een AangebodenVak kan onderdeel zijn van een of meerdere AangebodenOpleidingen. Ook kan een AangebodenVak aanvullend zijn en geen onderdeel zijn van een AangebodenOpleiding.

Wiskunde, VO-HAVO, leerjaar 3