Varianten van ketensamenwerkingen voor verwerven en in gebruik nemen van leermiddelen

Titel

Varianten van ketensamenwerkingen voor verwerven en in gebruik nemen van leermiddelen

Status

In ontwikkeling BEsluitvorming in beheer

Versie

0.0.4

Datum

11 December 2023

Auteur

Werkgroep Verwerven en in gebruik nemen

Acties

Geen openstaande acties

In de onderwijssectoren (po, vo, (v)so en mbo) worden (digitale) leermiddelen in diverse varianten van ketensamenwerkingen verworven en in gebruik genomen. Het is van belang dat het Afsprakenstelsel Edu-V in staat is om diverse ketensamenwerkingen te kunnen ondersteunen.

Varianten zijn beschreven om te valideren of referentiecomponenten volstaan om meerdere ketensamenwerkingen mogelijk te maken

In het afsprakenstelsel worden referentiecomponenten gebruikt om te voldoen aan het architectuurprincipe pre-competitief. Op deze wijze ontstaat een gelijk speelveld voor alle leveranciers om in een ketensamenwerking deel te nemen. Om te valideren of alle gangbare ketensamenwerkingen worden ondersteund door de gedefinieerde referentiecomponenten binnen de praktijksituatie verwerven en in gebruik nemen, zijn hieronder enkele varianten van ketensamenwerkingen uitgewerkt.

De invulling van referntiecomponenten door leveranciers is aan henzelf. Tegelijkertijd wordt door vraag en aanbod in de markt bepaald welke ketensamenwerkingen gehanteerd worden. De onderstaande varianten zijn derhalve op geen enkele wijze een voorschrift voor de invulling van ketensamenwerkingen.

De beschreven ketensamenwerkingen zijn niet uitputtend en puur illustratief. Indien er een ketensamenwerking ontbreekt dan is het vanzelfsprekend mogelijk om deze aan het overzicht toe te voegen. Suggesties voor ketensamenwerkingen kunnen worden toegestuurd aan afsprakenstelsel@edu-v.org.

In onderstaande figuur zijn een aantal varianten en variaties vertaald naar de referentiecomponenten uit het Afsprakenstelsel. In de figuur wordt onderscheid gemaakt in vier varianten. Daarnaast zijn drie variaties toegelicht die in alle vier de varianten toegepast kunnen worden.

Figuur 1. Varianten in rolverdeling ketensamenwerkingen

Voorbeeld: Leermiddelendashboard kan aangeboden worden door diverse leveranciers.

De referentiecomponent Leermiddelendashboard geeft de Besteller of de Onderwijsmedewerker een totaaloverzicht over de status van de leveringen, de leermiddelactivaties en/of het leermiddelengebruik. Zoals voor alle referentiecomponenten geldt, kan iedere leverancier het leermiddelendashboard als onderdeel van de eigen applicatie aanbieden.

Ter illustratie kan een distributeur of schoolleverancier een leermiddelendashboard aanbieden om de school een totaaloverzicht te geven. Ook kan in een ELO of in de Toegangspoort een leermiddelendashboard worden opgenomen om dit totaaloverzicht te geven.

Het Edu-V afsprakenstelsel schrijft dit op geen enkele wijze voor. Doordat Edu-V is opgezet vanuit referentiecomponenten kan iedere leverancier deze competitieve keuze zelfstandig maken. Tegelijkertijd kan wel gebruik gemaakt worden van de precompetitieve uitwisseling van gegevensdiensten die behoren tot de referentiecomponent.

De varianten worden hieronder nader toegelicht:

Variant I: Distributie

In deze variant verzorgt een distributeur meerdere referentiecomponenten voor het oriënteren, bepalen, bestellen en leveren van leermiddelen. De uitgever ontvangt vanuit de Aanspraakmanager van deze distributeur de aanspraken. Deze aanspraken kunnen door de uitgever gebruikt worden om in de Licentieregistratie de voorbereidingen te treffen voor de in gebruik name van leermiddelen door onderwijsdeelnemers of -medewerkers.

De Toegangspoort en de ELO ontvangen in deze variant van de distributeur diezelfde aanspraken om de toegangslinks klaar te zetten voor de onderwijsdeelnemer of -medewerkers.

Tot slot ontvangt de leverancier van het dashboard vanuit de distributeur de aanspraken om aan onderwijsmedewerkers of bestellers inzicht te geven in het leverproces, de in gebruik name en het gebruik van leermiddelen. Vanuit de uitgever ontvangt dit dashboard de hiervoor noodzakelijke gegevens over Leermiddelactivatie en Leermiddelgebruik.

Variant II: Directe toekenning

In deze variant verzorgt een schoolleverancier meerdere referentiecomponenten voor het oriënteren, vaststellen en bestellen van leermiddelen. Tevens verzorgt de schoolleverancier de levering van fysieke leermiddelen en heeft hiervoor de referentiecomponent Distributiefaciliteit.

De uitgever biedt in deze variant de referentiecomponent Aanspraakmanager in combinatie met de referentiecomponent Licentieregistratie aan. De uitgever zorgt voor de toekenning van alle digitale leermiddelen en het correct plaatsten van de toegangslinks. De uitgever ontvangt in deze variant van de schoolleverancier de noodzakelijke leveringsorders om de toekenningen te verzorgen. Deze informatie kan tevens gebruikt worden in het eigen licentiekantoor om de digitale leermiddelen klaar te zetten voor de in gebruik name.

De Toegangspoort en de ELO ontvangt in deze variant van de uitgever de aanspraken om de toegangslinks klaar te zetten voor de onderwijsdeelnemer of -medewerkers.

De leverancier van het dashboard ontvangt vanuit de uitgever de aanspraken, leermiddelactivatie en leermiddelgebruik om aan onderwijsmedewerkers of bestellers inzicht te geven in het leverproces, de in gebruik name en het gebruik van leermiddelen.

Variant III: Directe levering

In deze variant verzorgt een webwinkel meerdere referentiecomponenten voor het oriënteren, vaststellen en bestellen van leermiddelen. De uitgever verzorgt in deze variant het leveren van zowel de fysieke als de digitale leermiddelen. De uitgever ontvangt in deze variant van de webwinkel de noodzakelijke leveringsorders om de levering van de fysieke leermiddelen en de toekenning van digitale leermiddelen te verzorgen.

Net als in de variant II en IV wordt de communicatie met de Toegangspoort en de ELO en het Dashboard verzorgt door de uitgever.

Variant IV: Directe bestelling

In deze variant verzorgt een Leermiddelenlijst (LML) applicatie het oriënteren en vaststellen van leermiddelen vanuit de referentiecomponent Selectieomgeving leermiddelen. De uitgever verzorgt in deze variant meerdere referentiecomponenten voor het bestellen en leveren van zowel de fysieke als de digitale leermiddelen. De uitgever ontvangt in deze variant van de LML-applicatie de noodzakelijke leermiddelenselectie om de bestelling én de levering van de fysieke leermiddelen en de toekenning van digitale leermiddelen te verzorgen.

Net als in de variant II en III wordt de communicatie met de Toegangspoort en de ELO en het Dashboard verzorgt door de uitgever.

Variatie A: Catalogus

In alle varianten is het mogelijk dat er een leverancier enkel de referentiecomponent Overkoepelende leermiddelencatalogus aanbiedt. Via deze Overkoepelende leermiddelencatalogus kan een onderwijsorganisatie een totaalbeeld krijgen over de beschikbare leermiddelen. De leverancier kan zelf al dan niet deelnemer zijn in één van de ketensamenwerkingen. De Overkoepelende leermiddelencatalogus biedt de mogelijkheid om bij iedere aanbieder van leermiddelen de Leveranciersspecifieke leermiddelencatalogus en indien aanwezig de Leermaterialencatalogus te raadplegen. Deze broninformatie over leermiddelen kan geaggregeerd worden tot bijvoorbeeld een zoekomgeving voor leermiddelen.

Voorbeeld: Koppelpunt Catalogusinformatie

Kennisnet is bijvoorbeeld één van de aanbieders van een overkoepelende leermiddelencatalogus. Het Koppelpunt Catalogusinformatie biedt inzicht in het leermiddelenaanbod door alle catalogusinformatie van uitgeverijen én geselecteerd open lesmateriaal te verzamelen en dit als vrije data beschikbaar te stellen.

Variatie B: Logistiek dienstverlener

In alle varianten is het mogelijk dat een leverancier de component Distributiefaciliteit heeft uitbesteed aan een andere leverancier. In dat geval fungeert deze andere leverancier als logistiek dienstverlener namens de leverancier in de ketensamenwerking. De logistiek dienstverlener biedt de component Distributiefaciliteit aan en heeft een gedelegeerde rol namens de leverancier die uitbesteedt.

Variatie C: Hosted LiKa

In alle varianten is het mogelijk om als uitgever de referentiecomponenten met betrekking tot aanspraken en licenties uit te besteden aan een derde partij. In dat geval fungeert dit LiKa namens de uitgever in de ketensamenwerking. Het LiKa biedt de componenten Aanspraakmanager en/of enkel de Licentieregistratie aan en heeft dan een gedelegeerde rol namens de uitgever die uitbesteed. Eventueel kan het Hosted LiKa ook de referentiecomponent Leveranciersspecfieke leermiddelencatalogus gedelegeerd namens de uitgever aanbieden.


Release notes

Deze uitwerking is gebaseerd op basis van de volgende stappen:

  1. 0.0.1: Draft uitwerking van ketensamenwerkingen.

  2. 0.0.2: Aantal varianten uitgebreid.

  3. 0.0.3: Op basis van feedback uit de werkgroep zijn de ketensamenwerkingen verduidelijkt op basis van gangbare terminologie. Daarbij is verduidelijkt dat de ketensamenwerkingen puur zijn beschreven om te valideren of meerdere varianten van ketensamenwerkingen mogelijk zijn. Hierbij is Tevens is er een toelichting toegevoegd welke ketensamenwerkingen binnen scope vallen van de Proof of concept.

  4. 0.0.4: Tekst geactualiseerd op basis van herziening rollen en referentiecomponenten in het architectuurkader. Verwijzingen naar de POC scope zijn verwijderd.