Combineren en arrangeren leermaterialen

Beschrijving praktijksituatie

Docenten en onderwijsmedewerkers willen leermaterialen van verschillende aanbieders kunnen zoeken, aanvullen, verdiepen en combineren tot een samenhangend leerarrangement, passend bij hun onderwijscontext. Met gedeelde afspraken over metadata, zoeken en uitwisseling maakt Edu-V dit mogelijk.

De praktijksituatie Combineren en arrangeren leermaterialen beschrijft hoe een onderwijsmedewerker leermaterialen van verschillende aanbieders kan zoeken en combineren tot een leerarrangement. De praktijksituatie bestaat uit drie fasen die niet per se volgordelijk verlopen:

1. Oriënteren

2. Zoeken

3. Arrangeren

De mate van combineren en arrangeren verschilt sterk per onderwijscontext. Drie representatieve gebruikerscenario's illustreren dit (zie bijlage A).

#1 Oriënteren

Een docent die een nieuw leermiddel overweegt, wil weten of het materiaal ook los te gebruiken is, los van de methode, per les of fragment.

Tijdens het oriënteren op leermiddelen, onderdeel van het aankoopproces, kan een onderwijsmedewerker of inkoopverantwoordelijke al beoordelen in welke mate een leermiddel geschikt is om te combineren en arrangeren. Relevante vragen daarbij zijn: op welk aggregatieniveau is het materiaal beschikbaar, op welk aggregatieniveau is het materiaal gemetadateerd, is het arrangeerbaar, en via welk uitwisselformaat is het te verkrijgen?

Deze informatie is beschikbaar via de metadata die de aanbieder publiceert in zijn catalogus. De uitwerking van het oriënteren valt onder de werkgroep Verwerven en in gebruik nemen en is beschreven in de praktijksituatie Verwerven en in gebruik nemen | Onderwijsmedewerker: Oriënteren op leermiddelen.

#2 Zoeken

De docent zoekt gericht naar materialen die aansluiten bij zijn les: het juiste vak, leerjaar en werkvorm, van één of meerdere aanbieders tegelijk.

De onderwijsmedewerker zoekt leermaterialen die aansluiten bij zijn onderwijscontext. Het zoeken vindt plaats in de Onderwijsleeromgeving of het Leermiddelenportaal via de Leermaterialencatalogus. Federatief zoeken stelt de onderwijsmedewerker in staat leermaterialen van meerdere aanbieders tegelijk te doorzoeken, zonder dat daarvoor één centrale index bestaat.

Zoekopdrachten worden gesteld met NL-LOM-kenmerken zoals: vakgebied, leerjaar, aggregatieniveau, werkvorm, educatieve context en licentievorm. De zoekresultatenlijst toont per item de licentie-indicator (open / gesloten met licentie / gesloten zonder licentie), zodat de onderwijsmedewerker direct ziet voor welke materialen al een licentie beschikbaar is.

Het zoeken is niet strikt volgordelijk: de onderwijsmedewerker kan ook tijdens de uitvoering van het onderwijs aanvullende materialen zoeken en het leerarrangement tussentijds aanvullen.

#3 Arrangeren

De docent combineert geselecteerde materialen van verschillende aanbieders tot één samenhangend leerarrangement en maakt dit beschikbaar in zijn leeromgeving.

Het leerarrangement wordt uitgewisseld als een Common Cartridge- of Thin Common Cartridge-pakket. Dit pakket bevat de structuur van het arrangement: modules, lessen en leermaterialen met hun onderlinge relaties, vastgelegd in een imsmanifest.xml. Per item bevat het pakket NL-LOM-metadata en een verwijzing naar de content.

Common Cartridge en Thin Common Cartridge verschillen in wat ze meesturen:

• Common Cartridge: inclusief de content zelf (HTML, PDF, video e.d.).

• Thin Common Cartridge: alleen deeplinks naar de content bij de aanbieder; de aanbieder host en beheert de content zelf.

De keuze ligt bij de aanbieder en hangt af van het licentiemodel en het materiaaltype:

Gebruiksrechten zijn vastgelegd in het veld CopyrightType in het imsmanifest.xml. Gebruik het veld lom/rights/copyrightandotherrestrictions om aan te geven onder welke licentie het leermiddel gedeeld is.

De evaluatie van leerresultaten en de bijsturing van het leerarrangement op basis van leervoortgang zijn beschreven in de praktijksituatie Evalueren leervoortgang en -resultaten.

Componenten en APIs

Conceptueel model

In figuur 1 is het conceptuele model uitgewerkt voor de praktijksituatie Combineren en arrangeren.

Het model toont twee actoren: de Onderwijsmedewerker en de Onderwijsdeelnemer. De onderwijsmedewerker voert de drie fasen uit: oriënteren, zoeken en arrangeren. De onderwijsdeelnemer gebruikt het samengestelde leermateriaal.

De betrokken referentiecomponenten zijn:

De invulling van de referentiecomponenten kan verschillen. De Onderwijsleeromgeving kan een ELO, leerplatform of uitgeversomgeving zijn.

• Onderwijsleeromgeving: de omgeving waarin de onderwijsmedewerker zoekt, selecteert en klaarzet, en waar de onderwijsdeelnemer het leermateriaal krijgt aangeboden.

• Leermiddelenportaal: ontsluit het aanbod van leermiddelen; toont per zoekresultaat de licentie-indicator (open / gesloten met licentie / gesloten zonder licentie).

• Leermaterialencatalogus: leveranciersspecifieke catalogus met NL-LOM-metadata over de structuur van leermiddelen, inclusief deeplinks en aggregatieniveaus.

• Gebruiksomgeving digitaal leermateriaal: de omgeving van de aanbieder waar de onderwijsdeelnemer het leermateriaal daadwerkelijk gebruikt.

In de praktijk zullen leveranciers meerdere referentiecomponenten invullen. Zo zal de leverancier van de Onderwijsleeromgeving doorgaans ook een Leermiddelenportaal aanbieden.

Open

Figuur 1: Conceptueel model Combineren en arrangeren

Randvoorwaarden: aansluiting en beschikbare brongegevens

Leveranciers beschikken, afhankelijk van de referentiecomponent die ze vervullen, over actuele brongegevens en/of hebben onderling overeenkomsten afgesloten.

Technische aansluiting

• Alle betrokken referentiecomponenten in de levering zijn technisch op elkaar aangesloten.

Leermaterialencatalogus

Federatief zoeken is alleen effectief als aanbieders hun Leermaterialencatalogus volledig en correct vullen. Ontbrekende of onjuiste NL-LOM-metadata leidt tot onvindbaar of onbruikbaar leermateriaal in zoekresultaten.

• De referentiecomponenten Onderwijsleeromgeving en Leermiddelenportaal beschikken over actuele informatie uit de Leermaterialencatalogus van de aanbieder.

• De aanbieder is verantwoordelijk voor de actualiteit en volledigheid van zijn Leermaterialencatalogus. Dit betekent dat aan de vullingsregels is voldaan:

  • Verplichte NL-LOM-metadatavelden (zie bijlage B) zijn ingevuld op het van toepassing zijnde aggregatieniveau.

  • Het veld CopyrightType is aanwezig.

  • Per product is vastgelegd: het aggregatieniveau (1 t/m 5), of het arrangeerbaar is (ja/nee) en hoe het te verkrijgen is (Common Cartridge of Thin Common Cartridge).

• De aanbieder heeft producten uit zijn catalogus uitgebreid met een referentie naar de relevante leermiddelstructuren uit de Leermaterialencatalogus.

Licentie-indicator

• De Leermaterialencatalogus bevat per item een licentie-indicator met drie waarden: open, gesloten met licentie, gesloten zonder licentie. Dit veld wordt toegevoegd aan de metadata-definitie als vereist veld.

Randvoorwaarden: regie op gegevens door onderwijsorganisaties

Het combineren en arrangeren vereist geen aanvullende gegevensuitwisselingen die de onderwijsorganisatie specifiek moet activeren. De randvoorwaarden voor entitlement-controle en aanspraken zijn beschreven in de praktijksituatie Verwerven en in gebruik nemen.

Technisch: uitwisselformaat

Het uitwisselformaat bepaalt hoe leermateriaal vanuit de aanbieder beschikbaar wordt gesteld aan de Onderwijsleeromgeving. Binnen Edu-V is (Thin) Common Cartridge vastgesteld als standaard uitwisselformaat voor Combineren en arrangeren.

Common Cartridge en Thin Common Cartridge

Common Cartridge is een internationale standaard voor het uitwisselen van leermateriaalstructuren. Een Common Cartridge-pakket bestaat uit:

• Een imsmanifest.xml die de structuur beschrijft (modules, lessen, leermaterialen en hun onderlinge relaties).

• NL-LOM-metadata per item (verplicht). NL-LOM is gebaseerd op de internationale LOM-standaard, aangevuld met een CC-NL profiel en aanvullende C&A-velden (zie bijlage B).

• De content zelf als bijgevoegde bestanden (HTML, PDF, video e.d.).

Thin Common Cartridge heeft dezelfde structuur maar stuurt geen content mee. In plaats van bestanden bevat het pakket deeplinks naar de content bij de aanbieder. De afnemer volgt de links; de aanbieder beheert en host de content zelf.

Gebruiksrechten zijn vastgelegd in het veld CopyrightType in het imsmanifest.xml. Gebruik het veld lom/rights/copyrightandotherrestrictions om aan te geven onder welke licentie het leermiddel gedeeld is.

Structuur van het pakket

Het imsmanifest.xml beschrijft de hiërarchie van het leermateriaal. Per item bevat het manifest:

• NL-LOM-metadata volgens het vereiste NL-profiel (titel, beschrijving, kerndoel, leerjaar, werkvorm, tijdsindicatie, aggregatieniveau, onderdeel-van-relatie, gebruiksrechten).

• Een bijgevoegd bestand (Common Cartridge) of een deeplink (Thin Common Cartridge).

De aanbieder bepaalt de granulariteit waarmee hij exporteert. Edu-V schrijft niet voor hoe een Onderwijsleeromgeving het pakket rendert; alleen wat het pakket moet bevatten is gespecificeerd.

Deeplinks in Thin Common Cartridge

De deeplinks wijzen direct naar de omgeving van de aanbieder van het leermateriaal, waar via SSO direct ingelogd kan worden.

Technisch: APIs

De volgende APIs zijn relevant voor leveranciers van de referentiecomponenten Onderwijsleeromgeving en Leermiddelenportaal.

Resource API

De Resource API is de technische interface op de Leermaterialencatalogus. Via de Resource API stelt elke aanbieder zijn NL-LOM-metadata beschikbaar voor federatief zoeken. Er is geen centrale index; elke aanbieder implementeert de Resource API op zijn eigen infrastructuur en beantwoordt zoekvragen zelf.

Het zoekendpoint binnen de Resource API is:

Dit endpoint is gebaseerd op LTI Resource Search (LTI-RS). Zoekopdrachten worden gesteld met NL-LOM-kenmerken zoals: vakgebied, leerjaar, aggregatieniveau, werkvorm, educatieve context en licentievorm.

Open

Figuur 2: Federatief zoeken via searchForResources en download van CC / TCC pakket

Deelnemersregister

Platforms kennen de Resource API-endpoint van een aanbieder via het deelnemersregister: Edu-V beheert een centrale lijst van aanbieders met hun endpoint-URL. Registratie is onderdeel van de aansluiting op het afsprakenstelsel.

Overzicht overige APIs

Open punten

De volgende punten zijn nog niet uitgewerkt en worden meegenomen in de verdere technische uitwerking:

• Arrangeerbaar: expliciet boolean veld toevoegen aan de Catalogue API, of afleiden uit combinatie van aggregatieniveau en Los te verkrijgen? Besluit te nemen in werkgroep C&A samen met werkgroep Verwerven.

• Licentie-indicator: de drie smaken (open / gesloten met licentie / gesloten zonder licentie) zitten nog niet expliciet in de huidige Catalogue API-definitie. Toe te voegen als vereist veld via RFC of wijzigingsvoorstel.

Bijlage A: Gebruikerscenario's

Oriënteren

Methode-gedreven docent bekijkt bij een nieuwe methode of losse lessen ook apart te verkrijgen zijn, zodat hij alleen de onderdelen kan inzetten die passen bij zijn klas.

Zoeken

Hybride docent zoekt in haar leeromgeving op trefwoord "rekenen groep 6" en filtert op open materiaal, zodat ze direct ziet wat ze zonder extra licentie kan gebruiken.

Arrangeren

Curriculum-gedreven docent stelt een leerarrangement samen vanuit het kwalificatiedossier: hij selecteert materialen van drie aanbieders en exporteert het geheel als één pakket naar zijn leerplatform.

Bijlage B: Aanvullende C&A-velden (NL-LOM mapping)

Bijlage C: Aggregatieniveaus

Niveaus 1-4 zijn NL-LOM standaard. Niveau 5 is toegevoegd door de werkgroep C&A.

Release notes

• 0.0.1: Draft conceptueel model uitgewerkt voor Combineren en arrangeren leermaterialen.

• 0.1.0: Beschrijving praktijksituatie uitgebreid met drie fasen (oriënteren, zoeken, arrangeren) en drie gebruikerspersona's. Oriënteren gepositioneerd als verwijzing naar Verwerven. Leermaterialencatalogus geïntroduceerd als referentiecomponent voor NL-LOM-metadata; Resource API met searchForResources (LTI-RS) als technische interface. Sectie uitwisselformaat toegevoegd met Common Cartridge en Thin Common Cartridge, pakketstructuur en deeplinks via SSO. Open punten rondom Catalogue API opgenomen.